Het praktijkexamen voor het motorrijbewijs bestaat uit meerdere onderdelen die je stapsgewijs moet afleggen. Anders dan bij het autorijbewijs heb je bij de motor te maken met een opbouw in examens: je begint op een gesloten terrein voordat je de openbare weg op mag. In dit artikel leg ik precies uit hoe het CBR-examen is opgebouwd, wat er per categorie van je verwacht wordt, en hoe je je het beste kunt voorbereiden.
Wat is het CBR praktijkexamen motorrijbewijs?
Het CBR praktijkexamen voor het motorrijbewijs bestaat voor de meeste categorieën uit twee aparte examens: het AVB en het AVD. Beide examens worden los gepland en moet je apart betalen. Je kunt pas het AVD afleggen als je het AVB hebt gehaald — de volgorde is dus verplicht.
Het AVB (Aantonen Voertuigbeheersing op Bijzondere verrichtingen) toetst jouw beheersing van de motor op een gesloten terrein, ver van het gewone verkeer. Het AVD (Aantonen Verkeersdeelname) is het rijexamen op de openbare weg, waarbij een CBR-examinator jou beoordeelt vanuit een volgauto of begeleidend voertuig. Voor sommige rijpaden is er ook nog een BNOR-examen, maar daar kom ik later op terug.
AVB — Praktijkexamen voertuigbeheersing
Bij het AVB rijd je een reeks vastgelegde figuren op een afgesloten oefenterrein. Er rijden geen andere voertuigen mee — je bent alleen met je motor, de examinator en de tijdwaarnemer. Het gaat erom dat je laat zien dat je de motor volledig beheerst, ook op lage snelheden.
De figuren die je rijdt zijn onder andere: een slalom tussen pionnen, een achtcijfer binnen een gemarkeerd vlak, een langzaamrijtest waarbij je balans op lage snelheid aantoont, een noodstop vanuit ongeveer 30 km/u, het instappen en wegrijden, en het parkeren in een gemarkeerde parkeervak. Elke figuur heeft specifieke grenzen: je mag een pion aanrijden, een voet neerzetten of buiten de lijnen rijden, maar elk fout telt mee.
Het examen duurt gemiddeld 30 tot 45 minuten, maar reken inclusief reistijd en wachttijd op een ochtend of middag.
De exacte eisen verschillen licht per categorie. Bij A1 werk je met een lichtere motor (max. 125cc), wat het langzaam rijden iets makkelijker maakt. Bij A2 en A gebruik je een zwaardere machine, wat meer inspanning vraagt bij de balansproeven.
Tip van Lars
Oefen de figuren zoveel mogelijk totdat ze automatisch gaan. Het CBR kijkt niet alleen naar of je de figuren rijdt, maar ook naar je houding en blik. Een relaxte rijhouding met een vaste blik ver vooruit maakt een groot verschil — ook voor je eigen balans.
AVD — Praktijkexamen verkeersdeelname
Het AVD is het examen op de openbare weg. Na het succesvol afronden van het AVB mag je dit examen aanvragen. De CBR-examinator rijdt in een auto achter of naast je mee en beoordeelt jouw rijgedrag in het echte verkeer. Je krijgt via een oortje of bord instructies over de te nemen route.
Het examen duurt gemiddeld 40 tot 50 minuten en voert je door verschillende verkeersomgevingen: bebouwde kom, voorrangsroutes, rotonde's, fietsers, kruispunten en soms een stuk buiten de bebouwde kom. De examinator let op jouw snelheidskeuze, verkeersobservatie, anticipatie op gevaarlijke situaties en je mate van zelfstandigheid in het verkeer.
Belangrijk: tijdens het AVD ben je verplicht de juiste beschermende uitrusting te dragen. Een goedgekeurde helm is sowieso verplicht; andere beschermende kleding wordt sterk aanbevolen en is in toenemende mate formeel vereist. Vraag je rijschool wat de actuele eisen zijn voor jouw examenlocatie.
BNOR — Bijzondere verrichtingen op de openbare weg
Het BNOR-examen is het derde praktijkexamen en is niet voor iedereen verplicht. Het is specifiek bedoeld voor rijders die direct een volledig A-rijbewijs willen halen (de directe route, zonder eerst A2 te doorlopen). Tijdens dit examen rijd je onder meer op de snelweg, voer je inhaalmanoeuvres uit en wordt je getest op bijzondere verkeerssituaties die in het reguliere AVD minder aandacht krijgen.
Wie via de upgrade-route gaat (eerst A2 halen en daarna doorstromen naar A) hoeft de BNOR doorgaans niet af te leggen. Check altijd de actuele regels op de officiële CBR examenpagina, want deze kunnen per rijpad iets verschillen.
Exameneisen per categorie (A1, A2, A)
Hieronder zie je in één oogopslag welke examens je per rijbewijscategorie moet afleggen:
| Categorie | AVB vereist | AVD vereist | BNOR vereist |
|---|---|---|---|
| A1 | Ja | Ja | Nee |
| A2 | Ja | Ja | Nee |
| A (direct) | Ja | Ja | Ja |
| A (upgrade van A2) | Nee | Ja | Nee |
Heb je al een A2-rijbewijs en wil je upgraden naar A? Dan hoef je enkel het AVD opnieuw af te leggen — een stuk sneller en goedkoper dan de volledige route.
Hoe bereid je je voor op het praktijkexamen?
Een goede voorbereiding maakt het verschil tussen slagen en zakken. Dit zijn de concrete stappen die ik aanraad op basis van eigen ervaring en gesprekken met rijscholen:
- Oefen de AVB-figuren tot ze automatisch gaan. Gebruik een lege parkeerplaats om slalom, achtcijfer en langzaam rijden te oefenen buiten lestijd om. Hoe vaker je ze rijdt, hoe minder je erover nadenkt — en dat is precies wat het CBR wil zien.
- Plan een proefexamen bij je rijschool. Veel rijscholen bieden een interne simulatie van het CBR-examen aan. Ze rijden hetzelfde parcours en beoordelen je op dezelfde criteria. Dat geeft je een eerlijk beeld van waar je staat.
- Ken de meest voorkomende zakredenen. Balansfouten bij het langzaam rijden en onvoldoende dodehoekcontrole (achteromkijken) zijn de twee grootste boosdoeners. Maak er een actief punt van bij elke les.
- Boek je CBR-examen pas als je rijschool je klaar acht. Vroeg boeken voor de datum klinkt slim, maar als je er nog niet klaar voor bent, verlies je alleen geld bij een herexamen.
Wil je meer weten over het AVB-examen specifiek? Lees dan mijn uitgebreide gids over het AVB-examen. Op zoek naar een rijschool in jouw buurt? Bekijk dan het overzicht van motorrijscholen voor meer informatie.
Veelgestelde vragen over het CBR motorexamen
Het AVB-examen duurt ongeveer 30 tot 45 minuten op het gesloten terrein. Het AVD-examen duurt gemiddeld 40 tot 50 minuten op de openbare weg. Reken in totaal op een halve dag per examen, inclusief reistijd naar de locatie en wachttijd ter plekke.
De meest voorkomende fouten zijn: voet neerzetten bij het langzaam rijden (direct zakken bij de AVB), onvoldoende achteromkijken in het verkeer (dodehoekcontrole), een verkeerde rijpositie op de weg, te snel of te langzaam rijden voor de situatie, en het missen van voorrangsregels op kruispunten en rotondes.
Er is geen wettelijk maximum aan het aantal pogingen. Je kunt het examen zo vaak herhalen als je wilt, zolang je telkens opnieuw examengeld betaalt. Elke AVB- of AVD-poging kost momenteel circa €116,25. Tel daarbij eventuele extra lessen op bij je rijschool.
Ja, dat mag. Als je examen doet op een automatische motor (zonder koppeling en handmatig schakelen), wordt rijbewijs-code 78 op je rijbewijs gezet. Dit betekent dat je daarna alleen automatische motoren mag besturen — geen handgeschakelde machines. Wil je die mogelijkheid openhouden, doe dan examen op een handgeschakelde motor.
Een goedgekeurde motorhelm is verplicht bij het CBR-examen — zonder helm mag je het terrein niet op. Andere beschermende kleding zoals motorjas met protectoren, motorlaarzen, handschoenen en een beschermde broek is sterk aanbevolen en wordt in toenemende mate formeel vereist. Vraag je rijschool naar de actuele eisen voor jouw examenlocatie en -datum.
Het landelijke gemiddelde slagingspercentage voor het motorrijbewijs praktijkexamen ligt bij de eerste poging tussen de 50 en 60 procent. Dat is lager dan bij het autorijbewijs. Met een gedegen voorbereiding, voldoende lessen en een proefexamen bij je rijschool kun je je kansen aanzienlijk vergroten.
Ja. Via mijn.cbr.nl kun je zelf een datum, tijdstip en locatie kiezen voor je examen, of je rijschool doet dit voor jou. Houd er rekening mee dat populaire examenlocaties snel volgeboekt zijn, zeker in het voorjaar en de zomer. Plan je examen dus ruim van tevoren in zodra je er klaar voor bent.
AVB staat voor Aantonen Voertuigbeheersing op Bijzondere verrichtingen en vindt plaats op een gesloten terrein. Je rijdt figuren zoals slalom, achtcijfer en noodstop zonder ander verkeer. BNOR staat voor Bijzondere verrichtingen op de Openbare Weg en vindt wél op de openbare weg plaats. Je rijdt daarin onder andere op de snelweg en voert bijzondere rijsituaties uit. BNOR is alleen verplicht voor het directe A-rijbewijs, niet voor A1, A2 of de A-upgrade route.